"Sto Tysięcy Królestw" -- N.K. Jemisin. O snach, symbolach i niepotrzebnych--bogach

Moje sny stają się coraz intensywniejsze. Każdej nocy, bardziej realne niż rzeczywistość, a kiedy budzę się skulona w kącie, z dala od łóżka, czuję się co najmniej tak, jakbym obudziła się w obcym ciele, czasie i przestrzeni. Znowu też śni mi się nocne niebo. Gwiazdy -- spadają; planety, o kolorach, które najlepsza plazma nie byłaby w stanie ukazać, ustawiają się powoli w równym szeregu. Po raz który widzę ten sam obraz? Trzeci? Nie pamiętam... Nie mam snów takich jak inni. Zwykło się uważać, że śnimy o tym wszystkim, co przeżywamy na co dzień, ja jednak stale widzę: symbole. Geometryczne kształty, kolory, których nie potrafię nazwać, bo nie występują w przyrodzie (a może widzę je w snach takimi, jakimi są naprawdę?), czuję każdy kamień, o który się potykam, uciekając przed czymś, co mnie goni. 

To najczęstszy motyw moich snów: Uciekam. Z tymże o ile kiedyś gonili mnie jacyś ludzie, raz zamaskowani, to znowuż kryjący się w mroku, wynaturzeni, o dziwnych rysach i grymasach na twarzy, o tyle teraz ścigają mnie:  żywioły. 

Niebo nade mną zamienia się w smołę, dosłownie. Chmury niczym zaciśnięta pięść albo jakieś szpony, sięga w dół nie zważając na krzyk i przerażenie ludzi, którzy nie są w stanie w porę uciec. Słyszę jak krzyczą, płaczą, umierając. Biegnę jednak coraz szybciej, najpierw uliczkami, zaułkami, a pod moimi stopami drży ziemia, jestem pewna, że lada moment się rozstąpi; potem klatkami schodowymi, piwnicami, mrocznymi tunelami, raz po raz oglądając się przez ramię. Czerń, jak pustka z Niekończącej się opowieści, zmiata po kolei kolejne budynki, zrywa asfalt, obala wieżowce, słupy, ciska samochodami na prawo i lewo, jak wściekły kierowca szukający pod stertą rupieci zgubionych kluczyków, śpieszący do pracy. Tak ten kolos obala na swej drodze mur i beton, wyrywa drzewa z korzeniami, wygładza wzniesienia, a wszystko po to tylko... aby mnie znaleźć, dogonić... zniszczyć? Nie wiem, bo nie zamierzam czekać, aż mnie znajdzie. Wiem tylko, że muszę uciekać, muszę. Nie wolno mi się zatrzymać. I gdzie nie spojrzę widzę liczbę: 22. Na zegarze miejskim, na drogowskazie, na murze budynku (psychodeliczne graffiti).

Ciężko jest uciekać, gdy się nie wie, dokąd niosą nas nogi, ani przed czym się chowamy. Tyle razy odtwarzałam w snach tę samą scenę, wryła mi się w pamięć. Jest jak fatum, którego nie potrafię rozgryźć, nie mam pojęcia do czego mnie wiedzie. Ale nie jestem sama. W tym jednym śnie, nie byłam sama. Miałam przewodnika, kogoś kto ponaglając mnie niemiłosiernie, narzucał mi tempo, który wskazywał nieuczęszczane ścieżki, to dzięki niemu wydostałam się z miasta, słysząc w oddali zgrzyt wyginanego i obalanego żelastwa. Biegnąc za nim, przekraczałam strumienie i rzeki, aż w końcu dotarliśmy do rozstajnych dróg. Cztery strony świata, setki aut wokoło, korek, zastój. A ja w samym środku tego krzyżyka na mapie, patrzę w niebo. Dzień zmienia się w noc, miliony spadających gwiazd* kreśli na krystalicznie czystym niebie (ha, od razu widać, że to sen... w realu niebo przypomina rozlane mleko, tyle w nim chemii) głębokie bruzdy, przez które wdziera się do tego świata tajemnicze światło. Ach, gdybyście mogli ujrzeć te kolory i twarze bogów planetarnych kroczących na swoje miejsca: Mars trzymający za rękę Wenus, Jowisz podtrzymujący Gaję, Merkury a obok Selene, etc... Nic dziwnego, że po przebudzeniu znalazłam się w kącie, pod samym oknem. Przez chwilę bowiem kroczyłam razem z nimi. 

I gdy tak patrzyłam w to niebo, usłyszałam czyjś głos. Ja to mam szalone sny, myślę tak sobie teraz. Głos ten powiedział: Jest dokładnie 88 gwiazdozbiorów, po 22 na każdą stronę świata. Hm... Cóż to miało znaczyć? Rano myślałam nad tym i myślałam, ale rzeczywiście, sprawdzając w leksykonie znalazłam tabelę w której widnieje jak byk: 88 konstelacji. Ja zaś, w tym śnie, stałam dokładnie w środku, wokół mnie przepływały ławice samochodów, śmierdzące skorupiaki, które najchętniej zgniotłabym stopą; cztery drogi -- cztery strony świata... Każdy kierunek to: 22 gwiazdozbiory. Ja naprawdę mam popaprane sny. Za dużo czytam, za dużo chłonę a potem... tyle że sny takie jak te nawiedzają mnie od szkoły podstawowej, a wtedy jeszcze nie miałam pojęcia o niczym z tego, co prześladuje mnie dzisiaj. Zresztą, następnego dnia (nocy) przyśnił mi się mój stary dom, ten wokół którego rósł gęsty las, stał tam samiutki, opuszczony, jak kiedyś, lata temu zanim go wyburzono. Nie wiem dlaczego ciągle doń wracam. Raz jako człowiek, raz jak coś innego, przefruwam nad nim, widzę cienie dawno nieżyjących ludzi błądzących po pustych korytarzach. Ale jak skończył się ten mój sen? Ten o gwiazdach? Nie wiem... Urwał się nagle, wiecie, w tym najlepszym momencie, kiedy być może usłyszałam odpowiedź. Dygocząc z zimna patrzyłam nieprzytomnym wzrokiem na łóżko, za mną opętańczo tańcował wiatr w gałęziach drzew, ależ wtedy była zawierucha na dworze. Jeszcze nigdy tak się nie bałam, patrząc jak nad moim domem, przepływają skłębione bałwany, szaro-czarne. Płynęły jednak na zachód, nie widziały mnie, jestem za mała.

Książkę Nory K. Jemisin, "Sto Tysięcy Królestw" (cykl: "Trylogia Dziedzictwo") przeczytałam niedawno, leżała jako nowość w bibliotece. Zaintrygowała mnie, gdyż w zasadzie niewiele jest czarnoskórych pisarek na świecie. Jako że tak lubianego obecnie G.R.R. Martina nie mam ochoty nawet brać do ręki (nie wiem dlaczego, jestem najzwyczajniej w świecie uprzedzona), postanowiłam zacząć od czegoś lżejszego. Zasadniczo nie kręcą mnie dworskie intrygi i tego typu bzdety, dosyć ich widzę wokół w realnym świecie, jednak w tym wypadku podziała na mnie magia: okładki, opisu, oraz ciekawość. Skoro nominowano ją do Nebuli i Hugo, to chyba Nora rzeczywiście potrafi pisać a w takim wypadku, jest fenomenem, z którym warto się zapoznać. Od czasu Moersa, kurczątko, nie czytałam żadnej dobrej książki fantasy. Ale cóż... Powiem najszczerzej jak się da: Nora została wyróżniona chyba wyłącznie przez wzgląd na swoją płeć i rasę. Jakże boleśnie się na niej zawiodłam.

Po pierwsze, sama postać głównej bohaterki i zarazem narratorki, Yeine Darr, kojarzyła mi się od samego początku z biedną, opuszczoną gąską, taką typową dziunią, która ni to jest delikatna i nieśmiała, a zarazem drzemią w niej, jak w Ally McBeal dzikie żądze. Po nagłej śmierci matki, Yeine trafia do wielkiego miasta Sky, gdzie niemal z biegu staje się obiektem -- a i owszem, "dzikich" -- knowań zepsutych kuzynów, etc. Rozchwiana emocjonalnie, musi z dnia na dzień przetrawić nieznaną przeszłość swej matki, swoje królewskie korzonki, i jak to zwykle bywa w takich bajeczkach, korona i tron już czekają na nią. Pamiętając jednak iż w opisie książki stało jak byk: "Bogowie i śmiertelnicy", z biegu dosłownie zderzamy się z pradawnymi bóstwami, które -- doprawdy -- nie mają nic innego do roboty, jak uwodzić dzikuskę z Północy podczas gdy ona, jakże rozdarta na pół a nawet ćwiartkę, walczy ze sobą aby tym podszeptom nie ulec. Bądźmy ze sobą szczerzy, były już: elfy, magowie, wampiry, wilkołaki, demony... Czemu by nie pobawić się "bożkami"? Niejaki Nahadoth, stwórca wszechświata (hm... a co się będziemy ograniczać ;) zapałał wielką namiętnością do wnuczki króla Dekarty, władcy Imperium Arameryjskiego (??, o ile nie przekręciłam nazwy), pod którego pieczą znajduje się owych sto tysięcy królestw.

I na tym zasadniczo zasadza się cała powieść. Nużące to jak diabli, co najmniej tak samo jak ściek w rozlewisku, głupie jak seks w wielkim mieście, choć tam przynajmniej pojawia się inteligentne poczucie humoru plus klimat NY; płaskie i seplate, jak powiedziałaby koffana Donia, także -- zdecydowanie nie polecam, chyba że kręcą was romansidła, przeplecione dla niepoznaki pseudo-intrygą, paranormalnymi bzdetami z pogranicza "Teletubbies", czyli macie z naście lat, jesteście dziewicami w wybujałą wyobraźnią i kręcą was psychodeliczne demony, pół-bogowie z odzysku, gdyż domowy wibrator już nie wystarcza. Wiem, jak to zabrzmi, znów będę posądzona o rasizm, ale po raz kolejny wyszło na moje, że wśród ciemnoskórych nad wyraz rzadko zdarzają się intelektualiści, ludzie uzdolnieni pod kątem pisarskim. Na palcach jednej ręki można takich wymienić i tylko dlatego, że pochodzili z mieszanych rodzin. Nie pojmuję, jak można z taką premedytacją oszukiwać czytelników. 

Moja rada dla was, kochani: Jeśli przeczytacie kiedyś na okładce jakiejkolwiek książki, że była nominowana do wielu prestiżowych nagród, etc-, ale nie dostała żadnej z nich (O, Dziwo!), od razu niech włączy się w waszej głowie alarm. Gdyby to rzeczywiście był taki talent, no cóż... Chyba by jednak jakąś nagrodę dostała, czyż nie? To akurat, że tak wielu ludzi kupiło na Amazon.com jej książki jeszcze o niczym nie świadczy. Średnio na jednego białego w Ameryce przypada sześciu-ośmiu innej nacji, niech by tylko połowa z nich kupiła jej książki... Rozumiecie do czego piję? ;]- I w du... żym poważaniu mam jak to brzmi. Jak mnie irytuje śmieciowa-literatura, nie macie pojęcia, zwłaszcza w dobie sukcesywnego wyniszczania lasów amazońskich, powinno się kogoś za takie marnotrawstwo najzwyczajniej w świecie powiesić za jądra, a niech czuje, za co ta kara! A co??  ];]-

A oto sprawczyni całego zamieszania:  Nora K. Jemisin